Tăng trưởng cao, doanh nghiệp đổ về cửa khẩu
Theo thống kê, từ ngày 1/1 đến 31/3/2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa đạt trên 24,9 tỷ USD, tăng 38,01% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt hơn 7,8 tỷ USD, tăng 35,52% và nhập khẩu đạt trên 17 tỷ USD.
Riêng tại Chi cục Hải quan khu vực VI, kim ngạch hàng hóa mở tờ khai đạt trên 2 tỷ USD, tăng tới 96,58%. Đáng chú ý, nhập khẩu chiếm tỷ trọng lớn với hơn 1,83 tỷ USD, tăng 114,23%, trong khi xuất khẩu đạt trên 257 triệu USD, tăng 23,83%.
Sức hút của địa bàn thể hiện rõ khi có tới 3.225 doanh nghiệp đăng ký làm thủ tục hải quan trong quý I, trong đó 1.190 doanh nghiệp mới. Các cửa khẩu trọng điểm như Hữu Nghị và Tân Thanh tiếp tục là điểm tập trung lớn, cho thấy vai trò đầu mối quan trọng trong chuỗi cung ứng xuyên biên giới.
Công tác nghiệp vụ của đội ngũ công chức tại Chi cục Hải quan khu vực VI. Ảnh: HN
Đằng sau những con số tăng trưởng là áp lực lớn đối với công tác quản lý. Trước lưu lượng hàng hóa và doanh nghiệp gia tăng nhanh, Hải quan khu vực VI xác định quản lý rủi ro là trụ cột để vừa tạo thuận lợi thương mại, vừa kiểm soát hiệu quả.
Cơ quan Hải quan đã chủ động xây dựng kịch bản thu ngân sách theo tuần, theo tháng với phương châm “thu đúng, thu đủ, thu bền vững”, đồng thời liên tục cập nhật các yếu tố tác động từ bên ngoài như biến động giá xăng dầu, chi phí logistics hay thay đổi chính sách thương mại quốc tế.
Đặc biệt, công tác phân luồng tờ khai được thực hiện theo hướng tối ưu hóa, tăng tỷ lệ luồng Xanh để đẩy nhanh thông quan, cũng như kiểm soát chặt các lô hàng có dấu hiệu rủi ro. Toàn ngành đã xử lý hơn 4,65 triệu tờ khai, trong đó luồng Xanh chiếm 71,2%, luồng Vàng 26,77% và luồng Đỏ chỉ 2,03%, điều này phản ánh rõ xu hướng giảm kiểm tra nhưng tăng hiệu quả kiểm soát.
Song song đó, Hải quan tăng cường xây dựng hồ sơ doanh nghiệp, phân tích tuyến, mặt hàng trọng điểm; tập trung vào các lĩnh vực rủi ro cao như máy móc, linh kiện, ô tô, kim loại… Qua đó, kịp thời phát hiện và ngăn chặn hành vi gian lận thương mại, thất thu ngân sách.
Một điểm nhấn đáng chú ý là việc tăng cường giám sát chặt chẽ tại khu vực cửa khẩu. Công tác kiểm tra, phúc tập hồ sơ, tham vấn giá, kiểm tra sau thông quan và xử lý vi phạm được triển khai đồng bộ, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý.
Đồng thời, Hải quan cũng đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, khuyến khích doanh nghiệp nộp thuế điện tử và thông quan 24/7, qua đó vừa rút ngắn thời gian xử lý, vừa tăng tính minh bạch.
Nhờ các giải pháp này, tính đến hết quý I/2026, số thu ngân sách tại Chi cục Hải quan khu vực VI đạt 5.593 tỷ đồng, tăng 163% so với cùng kỳ, đạt 58% chỉ tiêu được giao. Nguồn thu chủ yếu đến từ nhóm hàng nhập khẩu như ô tô, sơ mi rơ moóc (chiếm 53%), máy móc thiết bị (21%), kim loại và sản phẩm kim loại…
Quý I/2026, nhập khẩu ô tô, sơ mi rơ moóc qua Chi cục Hải quan khu vực VI tăng 318% so với cùng kỳ 2025. Ảnh: H.Nụ
Toàn ngành đồng bộ cải cách, nâng hiệu lực quản lý
Ở quy mô toàn ngành, kết quả tích cực cũng được ghi nhận với số thu ngân sách đạt 117.105 tỷ đồng trong quý I, tăng 14,4% so với cùng kỳ. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đạt 249,5 tỷ USD, tăng 23%.
Kết quả này gắn liền với việc triển khai đồng bộ các giải pháp cải cách thủ tục hành chính, hiện đại hóa hải quan và đặc biệt là tăng cường quản lý rủi ro. Ngành Hải quan đang tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng các đề án nâng cao hiệu quả phân luồng, giảm tỷ lệ kiểm tra nhưng tăng tỷ lệ phát hiện vi phạm.
Đặc biệt, chương trình hỗ trợ doanh nghiệp tự nguyện tuân thủ pháp luật hải quan tiếp tục được đẩy mạnh, góp phần hình thành môi trường kinh doanh minh bạch, bền vững.
Trước xu hướng thương mại toàn cầu còn nhiều biến động, bài toán đặt ra cho ngành Hải quan không chỉ là thúc đẩy lưu thông hàng hóa mà còn phải kiểm soát rủi ro ngày càng tinh vi.
Thực tế tại các cửa khẩu như Lạng Sơn cho thấy, việc “mở” để tạo thuận lợi nhưng vẫn “siết” để kiểm soát đang trở thành hướng đi tất yếu. Khi quản lý rủi ro được nâng tầm, cửa khẩu không chỉ là điểm trung chuyển hàng hóa mà còn là “lá chắn” bảo vệ thị trường nội địa và nguồn thu ngân sách.
Với đà cải cách và ứng dụng công nghệ hiện nay, Hải quan được kỳ vọng sẽ tiếp tục giữ vai trò then chốt trong phát triển thương mại biên mậu, đồng thời đảm bảo kỷ cương, minh bạch trong hoạt động xuất nhập khẩu.
Lam Giang - Hà Chi